a

Facebook

Twitter

کپی رایت 2017 سبل السلام.
تمامی حقوق محفوظ است.

9128721982

تماس برای مشاوره رایگان

اینستاگرام

تلگرام

جستجو
فهرست
 

رباخواری از منظر قرآن

گروه فرهنگی تبلیغی سبل السلام > مقاله  > رباخواری از منظر قرآن

رباخواری از منظر قرآن

يكي از چیزهایی که در امور مالي، خداوند متعال به شدت مسلمانان را از دست زدن به آن نهي فرموده، ربا خواري است. معامله ربوي، كم و بيش در همه زمان و در همه جوامع وجود داشته است و امروزه نيز در جامعه کنونی ما بسیار مشاهده می شود ، به ويژه در عصر پيامبر اسلام اين عمل رواج بسيار داشته و يكي از مفاسد اقتصادي جامعه جاهلي بوده است.

برخورد قرآن با پديده ربا خواري، بسيار تند و تهديد آميز است و ما در اينجا به نمونه هايي از آن اشاره مي كنيم:«الذين يأكلون الربوا لايقومون الا كما يقوم الذي يتخبطه الشيطان من المس ذلك بانهم قالوا انما البيع مثل الربوا و احل الله البيع و حرم الربوا فمن جائه موعظة من ربه فانتهي فله ما سلف و امره الي الله و من عاد فاولئك اصحاب النار هم فيها خالدون» (۱) : كساني كه ربا مي خورند نمي ايستند (يا در قيامت از قبر بر نمي خيزند) مگر همانند كسي كه با تأثير شيطان ديوانه شده باشد اين كه (اينان) مرتكب ربا خواري مي شوند، بدان علت است كه مي گويند (و معتقدند) كه خريد و فروش هم مثل رباست و (چون خريد و فروش حلال است پس ربا هم حلال است) در صورتي كه خداوند خريد و فروش را حلال و ربا خواري را حرام و منع كرده است. پس آن كسي كه اندرز خداوند به او رسيده و (تحت تأثير آن موعظه و اندرز) به اين عمل زشت پايان داد، خداوند از گذشته او در گذرد و در پايان، سر و كارش با خدا باشد و هر كس كه به اين عمل باز گردد، همراه آتش خواهد بود و در آن جاودان بماند».

در جاي ديگر مي فرمايد:«يمحق الله الربوا و يربي الصدقات و الله لا يحب كل كفار اثيم (۲) :خداوند سود ربا خواري را نابود كرد و صدقات را فزوني بخشيد و او مردم بي ايمان و گنهكار را دوست نمي دارد».

و در آيه ديگر آمده است: «يا ايها الذين آمنوا اتقوا الله وذروا ما بقي من الربوا ان كنتم مؤمنين * فان لم تفعلوا فاذنوا بحرب من الله و رسوله و ان تبتم فلكم رئوس اموالكم لا تظلمون و لا تظلمون (۳) : اي كساني كه ايمان داريد، تقواي خدا پيشه كنيد و دنباله ربا خواري را اگر واقعاً ايمان داريد، رها كنيد و هر گاه ربا خواري را ترك نكرديد در واقع به جنگ با خدا و رسول بر خاسته ايد و اگر پشيمان شديد، سرمايه اصلي شما مال خودتان باشد كه در اين صورت، نه كسي به شما و نه شما به كسي ستم مي كنيد».

خداوند در يكي از آيات مذكور، در يك تشبيه يا در ضمن يك مثال، مي گويد: ربا خوار جز همانند كسي كه شيطان با او تماس حاصل كرده و ديوانه اش نموده است، بر نخيزد.

در تفسير اين آيه و تحليل اين تشبيه بعضي از مفسران گفته اند: منظور اين است كه ربا خوار در قيامت سر از قبر بر نمي دارد مگر همانند شخص ديوانه. او مبهوت، متحير و ديوانه محشور مي شود؛ ولي بعضي ديگر گفته اند: اين حالات بهت و ديوانگي، در همين دنيا براي ربا خوار حاصل مي شود؛ يعني كساني كه به ربا خواري عادت كنند، در واقع، حالتي جنون آميز پيدا خواهند كرد و دائماً در فكر چك و سفته هستند، حتي در خيابان هم كه راه مي روند، گويي در عالم ديگر سير مي كنند و متوجه خود و اطرافشان نيستند، بلكه همه هوش و حواس و فكر خود را به پول و سرمايه و سودش سپرده اند و ممكن است حالتشان در قيامت هم تحقق عيني همين وضع روحي در اين عالم باشد قرآن با اين تشبيه، مسلمانان را متوجه مي كند كه با دست زدن به ربا خواري، خود را به اين وضع مبتلا نكنند تا عقل و هوش از سر آنها نرود.

اما فلسفه تحریم ربا:

از اين جهت كه رباخواري موجب مفاسد متعدّدي مي‏گردد، تحريم آن نيز فلسفه‎هاي مختلفي دارد كه به بعضي از آنها اشاره مي‎شود

الف – يكي از فلسفه‎هاي تحريم ربا، مسئله ظلم است كه در آيه ۲۷۹ سوره بقره و در آيات ديگر بدان اشاره شده است.

ب – فلسفه ديگر آن، برچيده شدن سنّت حسنه « قرض الحسنه » است. اين مطلب در روايات فراواني وارد شده است كه يكي از آنها، روايتي است كه «سماعه» از امام صادق(ع) سؤال مي‎كند «اِنّي رأيتُ اللّهَ تعالي قَدْ ذَكَرَ الرِّبا في غَيْرِ آية و كَرَّره؟ قال(ع) اَو تَدْري لِمَ ذاكَ؟ قُلْتُ لا، قال (ع) لِئلاََ يَمْتَنِعَ النّاسُ مِنَ اصطِناعِ الَمعْروُف» [خداوند متعال در آيات متعدّدي مسئله ربا را مطرح فرموده است. امام (ع) از سماعه پرسيدند آيا علّت آن را مي‎داني؟ سماعه عرض كرد خير. امام فرمودند علت آن، اين است كه مردم از كارهاي شايسته [ و قرض الحسنه] باز نمانند.](۴)

يعني، وقتي رباخواري رواج يابد، سنّت نيكوي وام و قرض الحسنه از بين مي‎رود؛ و عواطف انساني مي‎ميرد؛ و سودپرستي و افزون طلبي جايگزين آن مي‎گردد. از اين رو، رباخواري در دين مقدس اسلام ممنوع گشته است.(۵)

امام جعفر صادق (ع) در روايتي ديگر مي‌فرمايند: خداوند ربا را حرام كرد تا مردم از حرام به كسب و كار روي آورند و به خريد و فروش بپردازند. (۱)

در مورد قرض الحسنه چقدر تاکید شده است که جامعه به این سمت و سو کشیده شود،تا دچار گناه ربا و رباخواری نشود.

——————————-

۱: بقره ۲۷۵

۲: بقره ۲۷۶

۳: بقره ۲۷۸ و ۲۷۹

۴٫وسايل الشيعه، جلد ۱۲، ‌ابواب الربا، باب ۱، حديث ۳

۵٫ربا و بانكداري اسلامي ص۱۱۱

۶٫وسايل الشيعه، جلد ۱۲، ‌ابواب الربا، باب ۱، حديث۵

بدون دیدگاه

دیدگاه خود را بنویسید